{"id":9538,"date":"2026-05-11T07:21:00","date_gmt":"2026-05-11T05:21:00","guid":{"rendered":"https:\/\/wp1.sedaozcan.net.tr\/?p=9538"},"modified":"2026-08-15T12:35:01","modified_gmt":"2026-08-15T10:35:01","slug":"norocesitlilik-nedir-otizmle-nasil-bir-iliskisi-vardir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/wp1.sedaozcan.net.tr\/en\/norocesitlilik-nedir-otizmle-nasil-bir-iliskisi-vardir\/","title":{"rendered":"N\u00f6ro\u00e7e\u015fitlilik Nedir? Otizmle Nas\u0131l Bir \u0130li\u015fkisi Vard\u0131r?"},"content":{"rendered":"

N\u00f6ro\u00e7e\u015fitlilik, insanlar\u0131n beyinlerinin ve sinir sistemlerinin farkl\u0131 \u015fekillerde \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n do\u011fal ve insan olman\u0131n bir par\u00e7as\u0131 oldu\u011funu kabul eden bir yakla\u015f\u0131md\u0131r. Her bireyin d\u00fc\u015f\u00fcnme, \u00f6\u011frenme, ileti\u015fim kurma ve d\u00fcnyay\u0131 alg\u0131lama bi\u00e7imi kendine \u00f6zg\u00fcd\u00fcr. N\u00f6ro\u00e7e\u015fitlilik kavram\u0131, bu farkl\u0131l\u0131klar\u0131 \u201ceksiklik\u201d ya da \u201cbozukluk\u201d olarak de\u011fil, insan \u00e7e\u015fitlili\u011finin bir yans\u0131mas\u0131 olarak ele al\u0131r.<\/p>\n\n\n\n

Ba\u015flang\u0131\u00e7ta daha \u00e7ok otizmle ili\u015fkilendirilen n\u00f6ro\u00e7e\u015fitlilik kavram\u0131, zamanla dikkat eksikli\u011fi ve hiperaktivite bozuklu\u011fu (DEHB), disleksi gibi \u00f6\u011frenme g\u00fc\u00e7l\u00fckleri, Tourette sendromu, sinestezi ve baz\u0131 n\u00f6ropsikiyatrik durumlar\u0131 da kapsayan \u015femsiye bir kavram h\u00e2line geldi. Hatta y\u00fcksek yarat\u0131c\u0131l\u0131k ve y\u00fcksek bili\u015fsel kapasite de bu \u00e7e\u015fitlili\u011fin bir par\u00e7as\u0131 olarak de\u011ferlendirilmektedir.<\/p>\n\n\n\n

1990\u2019l\u0131 y\u0131llarda ortaya \u00e7\u0131kan n\u00f6ro\u00e7e\u015fitlilik hareketi, n\u00f6rolojik farkl\u0131l\u0131klar\u0131n toplum taraf\u0131ndan tan\u0131nmas\u0131n\u0131 ve kapsanmas\u0131n\u0131 savunan bir sosyal adalet yakla\u015f\u0131m\u0131d\u0131r. Bu bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131, \u00f6zellikle otizmi bir hastal\u0131k ya da bozukluk olarak de\u011fil, toplumun do\u011fal ve de\u011ferli bir par\u00e7as\u0131 olarak g\u00f6rmeyi \u00f6nerir. Temel vurgu \u015fudur: As\u0131l zorlay\u0131c\u0131 olan bireyin kendisi de\u011fil, bireyin ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 g\u00f6zetmeyen \u00e7evresel ve toplumsal d\u00fczenlemelerdir.<\/p>\n\n\n\n

Otizm, n\u00f6ro\u00e7e\u015fitlili\u011fin \u00f6nemli bir par\u00e7as\u0131d\u0131r ve s\u0131kl\u0131kla ba\u015fka n\u00f6ro\u00e7e\u015fitlilik durumlar\u0131yla birlikte g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Otizmli bireylerin b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131nda DEHB, \u00f6\u011frenme g\u00fc\u00e7l\u00fckleri, kayg\u0131 bozukluklar\u0131 ya da duyusal farkl\u0131l\u0131klar e\u015flik edebilir. Otizm, tek tip bir profili ifade etmez; aksine son derece geni\u015f bir bili\u015fsel ve geli\u015fimsel \u00e7e\u015fitlili\u011fi kapsar. Otizmli bireylerin yakla\u015f\u0131k %40\u2019\u0131 normal ya da normalin \u00fczerinde zeka d\u00fczeyine sahiptir. Yakla\u015f\u0131k %10\u2019unda savant sendromu olarak adland\u0131r\u0131lan, belirli alanlarda ola\u011fan\u00fcst\u00fc beceriler g\u00f6r\u00fclebilir. \u00d6te yandan otizmli bireylerin yakla\u015f\u0131k %60\u2019\u0131nda farkl\u0131 d\u00fczeylerde zihin yetersizli\u011fi e\u015flik edebilir. Bu da\u011f\u0131l\u0131m, otizmin ne \u201cy\u00fcksek i\u015flevli\u201d ne de \u201ca\u011f\u0131r\u201d gibi tek bir kategoriyle a\u00e7\u0131klanamayaca\u011f\u0131n\u0131; her bireyin kendi g\u00fc\u00e7l\u00fc ve destek gerektiren alanlar\u0131yla de\u011ferlendirilmesi gerekti\u011fini g\u00f6stermektedir.<\/p>\n\n\n\n

N\u00f6ro\u00e7e\u015fitlilik yakla\u015f\u0131m\u0131, otizmi ve di\u011fer n\u00f6rolojik farkl\u0131l\u0131klar\u0131 \u201cd\u00fczeltilmesi gereken durumlar\u201d olarak de\u011fil, do\u011fru destek ve d\u00fczenlemelerle bireyin potansiyelini ortaya koyabilece\u011fi do\u011fal insan \u00e7e\u015fitlili\u011fi olarak ele al\u0131r. Bu bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131, bireyleri tek bir norma g\u00f6re de\u011ferlendirmek yerine, e\u011fitimden istihdama, sa\u011fl\u0131k hizmetlerinden sosyal ya\u015fama kadar her alanda kapsay\u0131c\u0131, esnek ve bireysel ihtiya\u00e7lar\u0131 g\u00f6zeten sistemlerin \u00f6nemini vurgular. N\u00f6ro\u00e7e\u015fitli bireylerin toplumsal ya\u015fama tam ve e\u015fit kat\u0131l\u0131m\u0131, ancak farkl\u0131l\u0131klar\u0131n kabul edildi\u011fi ve desteklendi\u011fi bir toplum anlay\u0131\u015f\u0131yla m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n\n\n\n

Haz\u0131rlayan: Dr. Nursinem \u015eirin<\/strong><\/p>\n\n\n\n

E\u011fitim AR-GE ve Projeler Direkt\u00f6r\u00fc<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Referanslar:<\/h3>\n\n\n\n